Περιπατητική δράση του Κέντρου Αλεξανδρινών Σπουδών στην οδό Φουάντ
Περιπατητική δράση του Κέντρου Αλεξανδρινών Σπουδών στην οδό Φουάντ
Φωτογραφίες και κείμενο © Γιάννη Καλλιανιώτη, εκτός όπου αναφέρεται διαφορετικά
Αυτή η περιπατητική δράση έλαβε χώρα την 1η Νοεμβρίου 2025 με άξονα την οδό Φουάντ, την αρχαία Κανωπική οδό, τον έναν από τους δύο κύριους δρόμους της Ελληνιστικής Αλεξάνδρειας, με τίτλο
" Μωσαϊκό Βίων" και χιουμοριστικό υπότιτλο "foot notes"
Εγινε στα πλαίσια της 16ης ετήσιας έκδοσης των ημερών Αλεξανδρινής κληρονομιάς που οργανώνει το Κέντρο Αλεξανδρινών Σπουδών (CEAlex) κι
Ο τίτλος των εκδηλώσεων που διήρκεσαν από τις 30 Οκτωβρίου μέχρι τις 8 Νοεμβρίου 2025 ήταν Αλεξάνδρεια, μωσαϊκό από γειτονιές
Η διαδρομή ήταν από την οδό Φουάντ στην οδό Νάμπι Ντανιέλ με 16 στάσεις σε εμβληματικά κτίρια
Περιελάμβανε προφορική ξενάγηση και επίδειξη ορισμένων πλαστικοποιημένων φωτογραφιών των ιδιοκτητών ή του εσωτερικού των κτιρίων.
Γιά κάθε κτίριο δυό λόγια γιά την εθνικότητα και τις ασχολίες κάθε ιδιοκτήτη, σε τόνο φιλικό και μάλλον επιφανειακό, καθώς η ιστορία αυτών των κτιρίων είναι και η ιστορία της άρχουσας τάξης και του μεγάλου χρήματος, οι μεταβιβάσεις των οποίων σπανίως γίνονται χωρίς ισχυρές αναταράξεις.
Το σημείο συνάντησης ήταν έξω από το βιβλιοπωλείο Σφίγξ στην οδό Φουάντ 127, στις 9 το πρωϊ
Οι ξεναγοί μας ένα χαμογελαστό ζευγάρι η Ουαφάα Αμπντελαζίζ και ο Χουάν Κάρλος Λουτσέρο, γλώσσα η Αγγλική.
Η αρχή έγινε από το μέγαρο του Βασσίλι Πασά, σήμερα Μουσείο της Πόλεως της Αλεξανδρείας.
Δόθηκαν κάποιες πληροφορίες γιά τις εμπορικές δραστηριότητες του ιδιοκτήτη.
Στα μέσα του 20ου αιώνα διετέλεσε προξενείο των Η.Π.Α. και σήμερα στεγάζει το Μουσείο της πόλεως της Αλεξανδρείας με επιτόπια ευρήματα, όλων των εποχών από την Πτολεμαϊκή μέχρι την σύγχρονη.
Μιά πλήρης ξενάγηση περιλαμβάνεται στο 2ο κεφάλαιο του Μεγάλου Φωτορομάντζου της Αλεξάνδρειας στον σύνδεσμο:
Προχωράμε δυτικά...
Εγκαταλελειμμένο σχολείο Ξένων Γλωσσών
Κτίριο Αντριάνας Πίντο
Η οικογένεια Πίντο είχε καταγωγή από το Λιβόρνο, όπως και Αλεσσάντρο Λόρια, αρχιτέκτονας του Ξενοδοχείου Σέσιλ και του κτιρίου Μιραμάρ.
Δεν έγινε επίσκεψη του εσωτερικού.
Το κτίριο Λουτσάττο
Ο Αουγκούστο Λουτσάττο Πασάς (1830-1908), αρχηγός της οικογένειας, ήταν τραπεζίτης και διηύθυνε το υποκατάστημα Αλεξανδρείας της Τράπεζας της Αιγύπτου το 1890 και αργότερα επέβλεπε τις δράσεις της σε εθνικό επίπεδο.
Δεν έγινε επίσκεψη του εσωτερικού.
Η οικία Πίνι, παλαιό Ισπανικό Προξενείο, σήμερα έδρα του Ινστιτούτου Θερβάντες
Φωτογραφία του επίσημου ιστότοπου. Η φωτογράφηση της εξωτερικής όψης του κτιρίου αποθαρρύνεται γιά λόγους ασφαλείας...
Κατά τον αρχιτέκτονα Δρ. Μοχάμεντ Άουαντ ο Πίνι ήταν Ιταλός εργολάβος ο οποίος αγόρασε από τους πρώτους γή στην περιοχή και την σχεδίασε πολεοδομικά. Ο κ. Άουαντ ονομάζει την περιοχή Καρτιέ Λατέν, όρο αδόκιμο τον οποίο πρώτη φορά ακούω. Προφανώς το ορίζει νότια της οδού Φουάντ, ενώ βόρεια της οδού ορίζει το Καρτιέ Γκρέκ. Από όσα εγώ ως απλός κάτοικος της περιοχής (1957-1979) γνωρίζω, το Καρτιέ Γκρέκ εκτείνεται από το Δημαρχιακό στάδιο έως τους κήπους του Σαλαλάτ (από βορρά προς νότο) και από το Αστυνομικό τμήμα Μπάμπ εκ Σάρκ έως το Ελληνορωμαϊκό Μουσείο (από ανατολικά προς δυτικά).
Το οικόσημο της οικογένειας Πίνι στην αίθουσα χορού
Η σκάλα εισόδου στην οικία Πίνι
Ο διάδρομος των χώρων υποδοχής
Το ταβάνι του διαδρόμου υποδοχής
Η είσοδος και το εσωτερικό του γραφείου υποδοχής
Η διακόσμηση του γραφείου και το πορτραίτο του Βασιλέα Φιλίππου ΣΤ!
Το ταβάνι της αίθουσας χορού
Αποχωρούμε από την μαρμαρένια σκάλα
Προχωράμε στην οδό Φουάντ. Έχω ζητήσει νωρίτερα από τους ξεναγούς μιά σύντομη στάση στον αριθμό 84, όπου θα μπορούσα να τους κάνω μιά σύντομη παρέμβαση-παρουσίαση των κατοικούντων σε αυτό το κτίριο γιά τον απλό λόγο ότι εδώ έζησα από το 1957 έως το 1979.
Παρατήρησαν ευγενικά ότι δεν υπάρχει χρόνος και είχαν δίκιο, όπως απέδειξε η συνέχεια.
Ακόμα και εδώ μιά ξενάγηση θα διέκοπτε την ροή του άρθρου, έτσι θα επιστρέψω με ξεχωριστό αφιέρωμα. Η περιγραφή των κατοικούντων σε μία και μόνο οκέλλα, αναδεικνύει το Αλεξανδρινό μωσαϊκό εθνοτήτων.
Φωτογραφία του 1975 από τον 3ο όροφο της οκέλλας Τοριέλ, προς ανατολάς.
Μεγάλη Αιγυπτιακή σημαία στο μπαλκόνι σχολείου, κάπως μικρότερη Ισπανική στο μπαλκόνι της οικίας Πίνι, τότε Ισπανικό Προξενείο, σήμερα Ινστιτούτο Θερβάντες
Η οκέλλα Τοριέλ στον αριθμό 84 της οδού Φουάντ, έτους 1904
Φωτογραφία από τον 3ο όροφο της οκέλλας Τοριέλ προς δυσμάς.
Γωνία Φουάντ και Πτολεμαίων Μέγαρο Νομικού, κατόπιν Μέγαρο Σούρσοκ, επόμενη στάση της περιήγησης. Στο ισόγειο των διπλανών διωρόφων το μπακάλικο "Μακρή" και ο φούρνος "Λιακόπουλου". Απέναντί τους το Μέγαρο Εμμανουήλ Μπενάκη.
Το Μέγαρο της οικογένειας Σούρσοκ 1/11/2025
Παραθέτω φωτογραφίες του εσωτερικού του, όταν κατοικούνταν από την οικογένεια, από το βιβλίο του Δρ. Μοχάμεντ Άουαντ " The Beaux Arts on the Alexandrian Riviera"
Το Μέγαρο το 1890
Η οικογένεια Σούρσοκ είναι Λιβανέζικης καταγωγής, Ελληνορθόδοξοι στο θρήσκευμα.
Ο οικογενειακός τους τάφος ευρίσκεται στο Κοιμητήριο της Ελληνικής Κοινότητος Αλεξανδρείας.
Η περιήγηση συνεχίζεται
Περνάμε απέναντι, παρακάμπτοντας το μέγαρο Εμμανουήλ Μπενάκη που στεγάζει καλλιτεχνικό σχολείο και μικρό μουσείο "Γνώρισε το σώμα σου", με ομοιώματα σωμάτων και οργάνων.
Καταφέραμε να μπούμε μία άλλη μέρα με "ανοιχτές πόρτες" προβολής του σχολείου.
Αριστερά η είσοδος των αμαξών από την οδό Φουάντ, στο μέσον και δεξιά η ξύλινη εσωτερική σκάλα.
Παντού στους τοίχους κολλημένες ζωγραφικές των παιδιών.
Από το μπαλκόνι του Μεγάρου Εμμανουήλ Μπενάκη
Ανατολικά, επαύλεις Αμπού Σάναμπ και Σούρσοκ, στη μέση διώροφα με μπακάλικο Μακρή και φούρνο Λιακόπουλου, δυτικά πολυώροφο γιαπί στην θέση της έπαυλης Βατιμπέλλα.
Επιγραφή έξω από το Μέγαρο Εμ. Μπενάκη
Η επόμενη στάση μας είναι το Μέγαρο Ρόλο στην οδό Πτολεμαίων.
Το Μέγαρο στεγάζει το Ινστιτούτο Γκαίτε, ευρίσκεται όμως υπό ανακαίνιση από τον Αύγουστο του 2025 που υπολογίζεται να κρατήσει 12 μήνες. Είναι κενό και δεν έχουν αρχίσει ακόμη οι εργασίες.
Η ξενάγηση
Λεπτομερή του περιγραφή θα βρείτε στο άρθρο μου
Προχωράμε σε έπαυλη επί της οδού Φαραώ, που μας την παρουσιάζουν ως κατοικία Αντώνη Μπενάκη μέχρι το 1932 που αναχώρησε μαζί με τις συλλογές του-πυρήνα του ομώνυμου Μουσείου των Αθηνών.
Αυτή δεν είναι ανακαίνιση, είναι ανακατασκευή.
Προς σύγκριση παραθέτω την φωτογραφία © Νικόλα Σφήκα υπ. αρ. 2. της σελίδας 150 από το βιβλίο του "Αλεξάνδρεια, από τον Καβάφη στον Μ.Αλέξανδρο"
Το ακριβώς διπλανό κτίριο
Οι πληροφορίες τόσο του Γιώργου Κυπραίου († 2025), όσο και του Καϊρινού αρχιτέκτονα Νικόλα Σφήκα τοποθετούν την έπαυλη Μπενάκη στο διπλανό κτίριο, το οποίο όμως παρουσιάζεται στο βιβλίο του Δρ. Μοχάμεντ Άουαντ " The Beaux Arts at the Alexandrian Riviera" ως έπαυλη Bacos με αρχιτέκτονα τον Walter André Destailleur.
Ο αρχιτέκτονας Νικόλας Σφήκας επιμένει ότι η έπαυλη Bacos, είναι το αμέσως επόμενο κτίριο που έχει κατεδαφιστεί και αυτή η έπαυλη με τα βουκράνια στο μαρμάρινο πρόπυλο και τις δωρικές κολώνες είναι Μπενάκικο.
Χτίστηκε γιά τον Βαρώνο ντε Μενάσσε, αργότερα έπαυλη Ταουϊλ και σήμερα Αμερικανική Βιβλιοθήκη.
Ο κήπος
Φωτογραφίες του εσωτερικού της έπαυλης όταν κατοικείτο
Ευγενική παραχώρηση στην Αμερικάνικη βιβλιοθήκη του Δρ. Μοχάμεντ Άουαντ
Οκέλλα ντε Μενάσσε, οδος Φουάντ 65, αρχιτέκτονες οι Παρασκευάς και Μίκλαβεζ,
απέναντι από το κατεδαφισμένο Διοικητήριο και το ανακαινισμένο Ελληνορωμαϊκό Μουσείο
Εν τω μεταξύ το κύμα ανακαίνισης και βαφής των προσόψεων προχωρά και εδώ.
Savoy Palace Hotel
Το πασίγνωστο σινεμά Αμίρ προβολών 20th Century Fox
Εχει μετατραπεί σε μούλτιπλεξ 4 αιθουσών
Εδώ είχαμε δει μιά Κυριακή απόγευμα του 1965 την "Μελωδία της Ευτυχίας" (Sound of Music), οι οικογένειες Τσονάκη, Λαμπή, Καλογήρου, Κυδωνάκη, Καλλιανιώτη, από την πρώτη σειρά του εξώστη (τότε στην Αλεξάνδρεια οι καλύτερες θέσεις), με αποτελέσματα θεραπευτικά κάθε έντασης.
Ότι απέμεινε από μικρό κομμάτι πρόσοψης του Παλατιού ντε Ζογέμπ
Βρίσκεται λες κρυμμένο 2 μέτρα πίσω από την οικοδομική γραμμή της οδού Φουάντ
Στον παρακάτω σύνδεσμο ο Κόμης Πατρίς ντε Ζογέμπ, περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια το Παλάτι και την ιστορία του.
Το μονόγραμμα στην εξώθυρα κι'ένα παράθυρο στον ουρανό
Τώρα είναι η σειρά του θεάτρου Μοχάμεντ Άλυ
Σήμερα ονομάζεται Σάγιεντ Νταρουϊς και χτίστηκε μεταξύ 1916 και 1921
Στην αυλή μπροστά του έχει μεταφερθεί από την οδό Σουλτάν Χουσέϊν
ο αδριάντας του Νουμπάρ Πασά (1825-1899)
Στα πόδια της πολυθρόνας του οι τόμοι των Διομολογήσεων
Η περιήγηση κατέληξε στις δίδυμες βίλλες Αγιόν στην οδό Νάμπι Ντανιέλ
Παλαιότερα στέγαζαν το Γαλλικό Προξενείο και το Γαλλικό Ινστιτούτο.
Δεν μπόρεσα λόγω χρονικού ορίου να παρευρεθώ σε αυτή την ξενάγηση και έτσι σας παραθέτω φωτογραφίες μου από τα βραδυνά εγκαίνια της έκθεσης της 30/10/2025
" Αλεξάνδρεια, μιά ιστορία συνοικιών"
Σήμερα εδώ στεγάζεται το Γαλλικό Ινστιτούτο
Στην μιά μεριά του κήπου κτίστηκε πλήρως εξοπλισμένη αίθουσα εκδηλώσεων και προβολών.
Δεν έχει την εξωτερική λαμπρότητα της Αίθουσας Ιουλίας Σαλβάγου ούτε την χωρητικότητά της, αλλά αναπαυτικά καθίσματα και ζηλευτό τεχνολογικό εξοπλισμό.
Η άλλη μεριά του κήπου φιλοξενεί ένα τυπικό γαλλικό μπιστρό κάτω από τα Αλεξανδρινά φυλλώματα, ανοιχτό στην νεολαία από το πρωί και ως αργά το βράδυ.
Σε αυτό το κτίριο ολοκληρώθηκε η τετράωρη περιπατητική δράση με μεγάλη συμμετοχή μέχρι το τέλος 100 περίπου ατόμων, που πήραν μιά γεύση της πόλης και μερικών εσωτερικών χώρων με αδιαμφισβήτητους πρωταγωνιστές το Ινστιτούτο Θερβάντες και την Αμερικάνικη Βιβλιοθήκη.
Φωτογραφίες και κείμενο © Γιάννη Καλλιανιώτη, εκτός όπου αναφέρεται διαφορετικά
