Εξερευνώντας το GEM - Η ιστορία της ανασκαφής του τάφου του Τουτανχαμών.

 

              Εξερευνώντας το GEM - Η ιστορία της ανασκαφής του τάφου του Τουτανχαμών.

                             Ο Λόρδος Κάρναβον, ο Χάουαρντ Κάρτερ, οι συνεργάτες τους

Φωτογραφίες και κείμενο © Γιάννης Καλλιανιώτης. Πληροφορίες αρχαιολογικής φύσης από το GEM.

Αγγείο αρωματικής αλοιφής από τον τάφο του Τουτανχαμών

Ο Κάρτερ δήλωσε ότι  το κεφάλι και το σώμα αυτού του λιονταριού όταν βρέθηκε, περιείχε ακόμα  αρωματική αλοιφή, μιά "αποξηραμένη μαυρισμένη λιπαρή ουσία". Το αριστερό του πόδι ακουμπά πάνω στο ιερογλυφικό προστασίας "ςα". Το επιστόμιο και πώμα του αγγείου σε σχήμα στέμματος είχε σπάσει από αρχαίους κλέφτες.

Τραβερτίνη, ελεφαντόδοντο. Από το Παράρτημα.

(Άραγε το λιονταράκι "έκλεισε το μάτι" στους Κάρτερ/Κάρναβον ως προς τα βρετανικά εραλδικά σύμβολα;)

Ετοιμάζοντας το δεύτερο σκέλος της παρουσίασης του GEM, μετά την άφιξη του θησαυρού του Τουτανχαμών και τα εντυπωσιακά εγκαίνια της 1/11/2025, βρέθηκα αντιμέτωπος με εκτεταμένες εντυπώσεις και ογκώδες φωτογραφικό υλικό. Επέλεξα λοιπόν επί μέρους αφηγήσεις που θα συναρμοσθούν αργότερα σε μία ενιαία παρουσίαση.

Ήδη ετοιμάστηκε η ενότητα "Οι λέμβοι των Φαραώ στο GEM" με βάση το υλικό της επίσκεψης της 4/11/2025.

Οι λέμβοι των Φαραώ στο GEM

Ας δούμε τώρα, την ιστορία της ανασκαφής του τάφου του Τουτανχαμών και των πρωταγωνιστών της, βάσει του υλικού των επισκέψεών μου της 4/11/2025 και 27/4/2026

                   Κατ' αρχήν, ας κάνομε μιά υπέρπτηση της Κοιλάδας των Βασιλέων

Από τον τάφο του βασιλέα Χορεμχέμπ

Οι βασιλικοί τάφοι του Νέου Βασιλείου λαξεύτηκαν σε μιά κοιλάδα στην δυτική όχθη των Θηβών. Βασιλείς και Βασίλισσες ετάφησαν σε πλούσια διακοσμημένους τάφους που ήταν γεμάτοι τελετουργικά αντικείμενα, σύμβολα και αναπαραστάσεις σκηνών που θα διευκόλυναν το ταξίδι τους στο επέκεινα. Οι τοίχοι ήταν διακοσμημένοι με ένα βασιλικό ταφικό κείμενο αποκαλούμενο Αμντουάτ. Αυτό εξηγούσε το 12ωρο ταξίδι που ο ήλιος-θεός θα έπιχειρούσε με τον νεκρό βασιλιά κάθε νύχτα, μέχρι την αναγέννησή τους την αυγή.

Ο χάρτης της Κοιλάδας των Βασιλέων και η θέση της στον χάρτη της Αιγύπτου

Οι κωδικοί των τάφων (KV01-KV53)

Τα ονόματα των Βασιλέων και οι κωδικοί των τάφων τους

(KV01-KV53)

Βιβλία του Κάτω Κόσμου του Νέου Βασιλείου

Το Αμντουάτ

Αυτό το ειδικό βιβλίο, προοριζόταν κυρίως γιά τους τάφους των βασιλέων. Εξηγεί το ταξίδι του ήλιου-θεού από την δύση του κάθε νύχτα, μέχρι την ανατολή του το επόμενο πρωϊ.

Βιβλίο των Πυλών

Αυτό ήταν ένα βασιλικό κείμενο που περιγράφει την νυχτερινή διαδρομή του ήλιου-θεού διά μέσου 12 πυλών και δείχνει την αναγέννηση του νεκρού βασιλιά μαζί με τον θεό κάθε πρωϊ.

Βιβλίο των Δώδεκα Σπηλαίων

Αυτό το κείμενο περιγράφει δώδεκα σπήλαια από όπου διέρχεται ο ήλιος-θεός κατα την νυκτερινή του  διαδρομή και καταγράφει ομάδες θεών σε κάθε σπηλιά, που μπορούν να παρέχουν όλων των ειδών τις προστασίες στον νεκρό.

Η Λιτανεία του Ρέ

 Αυτή η λιτανεία (κατάλογος) είναι γνωστή από τους τάφους των βασιλέων και των αξιωματούχων που απολάμβαναν υψηλή εύνοια. Καταγράφει 75 ονομασίες και απεικονίσεις του ήλιου θεού Ρέ.

Βιβλίο των νεκρών

Αυτό το βιβλίο περιέχει μιά σειρά από ξόρκια προστασίας και παροχής πρακτικής υποστήριξης στους ευλογημένους νεκρούς στην διαδρομή τους προς το επέκεινα.

                                                  KV57, ο Τάφος του Χορεμχέμπ

KV57, ο τάφος του Βασιλιά Χορεμχέμπ, είναι από τους μεγαλύτερους και πλέον μεγαλοπρεπείς της Κοιλάδας. "Εξερευνήθηκε" και ληστεύτηκε εξονυχιστικά από αρχαίους τυμβωρύχους. Επέζησαν μόνο θραύσματα του ταφικού εξοπλισμού, ανάμεσά τους η κανωπική θήκη των 4 δοχείων με τα εσωτερικά όργανα του βασιλιά και 4 μικρά τραπέζια ταρίχευσης. 

Τα Αντικείμενα του Τάφου του Χορεμχέμπ

Υπήρχε ένα τυπικό σύνολο αντικειμένων σε κάθε βασιλικό τάφο. Περιελάμβανε φέρετρα και κανωπικά δοχεία, αγάλματα του βασιλιά, αγάλματα θεών, σαμπτί (μικρά ταφικά αγαλματίδια), ομοιώματα, έπιπλα, ενδύματα, κοσμήματα και καλλυντικά, φαγητά και ποτά, τελετουργικά αντικείμενα.

18η Δυναστεία, μπρούντζος, φαγιάντσα, ξύλο, ασβεστόλιθος, τραβερτίνη, ρητίνες, χρώματα.

Παραθέτομε τα ελάχιστα διασωθέντα, ώστε να μπορέσει ο αναγνώστης να κάνει αργότερα την σύγκριση, με αυτά του σχεδόν άθικτου τάφου του Τουτανγχαμών.

Ξύλινες βάσεις λεηλατημένων αγαλμάτων

Κανωπικά δοχεία

Η ανασκαφή του Τάφου του Τουτανχαμών

Το πολιτικό πλαίσιο

Ο Σάαντ Ζαγλούλ ήταν ο ηγέτης του κόμματος Ουάφντ και πρωθυπουργός της Αιγύπτου μεταξύ Ιανουαρίου και Νοεμβρίου του 1924. Ήταν δική του η απόφαση ότι τα πάντα από τον τάφο του Τουτανγχαμών έπρεπε να παραμείνουν στην Αίγυπτο. Οι Αιγύπτιοι τον θεωρούσαν ως ασυμβίβαστο εθνικό ήρωα.

Ο λαός

Ο πατέρας του ο Χασάν, ήταν ο επιστάτης των ντόπιων εργατών που προέρχονταν από τα χωριά γύρω από την Κέρνα. Ο Κάρτερ ζήτησε από τον Χουσσέϊν να φορέσει το επιστήθιο περιδέραιο του Πρωϊνού Ηλίου γιά να φωτογραφηθεί, καθώς του άρεσε η ιδέα ότι το αγόρι έμοιαζε στον Τουτανγχαμών.

Ο Κάρτερ πριν τον Κάρναβον 1874-1907

Ο Χάουαρντ Κάρτερ διδάχθηκε σχέδιο και ζωγραφική από τον πατέρα του. Το 1891 εντάχθηκε στο Ταμείο Εξερεύνησης Αρχαιολογικής Αποτύπωσηςτης Αιγύπτου. Το 1899 διορίστηκε γενικός Επιθεωρητής των Μνημείων της Άνω Αιγύπτου. Παραιτήθηκε μετά ένα επεισόδιο με Γάλλους τουρίστες στη Σακκάρα.

Ο Κόμης (Earl) του Κάρναβον 1866-1923

Γεννημένος ως Τζώρτζ Χέρμπερτ στον Πύργο του Χάϊκλιρ (Highclere) στην Αγγλία (τόπο γυρισμάτων της τηλεοπτικής σειράς Downton Abbey), έγινε Κόμης του Κάρναβον το 1890.

Το 1895 νυμφεύθηκε την Αλμίνα Ουώμπελ. Ο βιολογικός της πατέρας, Άλφρεντ ντε Ρότσιλντ τον απάλλαξε από όλα του τα χρέη και τον εξασφάλισε με ένα υπεργενναιόδωρο γαμήλιο συμβόλαιο.

Η Αλμίνα, Κόμισσα του Κάρναβον στην στέψη του Εδουάρδου Ζ! το 1902 (Wikipedia)

Όταν αποφάσισε να χρηματοδοτήσει ανασκαφές, εξασφάλισε μιά παραχώρηση στην Δυτική όχθη του Λούξορ το 1906.

Μην έχοντας ιδιαίτερα αποτελέσματα, αποφάσισε εις το εξής να συνεργαστεί με "έναν άνθρωπο με γνώσεις".

Ο Λόρδος Κάρναβον και ο Χάουαρντ Κάρτερ

Μετά από ένα σοβαρό αυτοκινητιστικό ατύχημα στην Γερμανία ο 5ος Κόμης (Earl) του Κάρναβον (προφέρεται Κάρναφον) ταξίδεψε πρώτη φορά στην Αίγυπτο το 1903. Σύντομα γοητεύτηκε από την Αρχαία Αίγυπτο και αποφάσισε να χρηματοδοτήσει ανασκαφές. Ο Χάουαρντ Κάρτερ εργάστηκε στην Αίγυπτο γιά πρώτη φορά στα 17 του χρόνια λόγω των εξαιρετικών σχεδιαστικών του ικανοτήτων. Αργότερα του δόθηκε η θέση του Γενικού Επιθεωρητή Μνημείων. Όταν έχασε αυτή τη θέση, συνάντησε τον Λόρδο Κάρναβον το 1907 και έκτοτε διηύθυνε τις ανασκαφές που αυτός χρηματοδότησε.

                            

Τα στελέχη

Ο Μοχάμεντ Μπέη Σααμπάν (1866-1930)

Εκπαιδεύτηκε στην Αιγυπτιολογία υπό τον Γκαστόν Μασπερό. Εργάστηκε ως επιμελητής στο Αιγυπτιακό Μουσείο του Καϊρου. Εργάστηκε με τον Κάρτερ επιβλέποντας τις ανακαλύψεις και την μεταφορά της ταφικής συλλογής στο Κάϊρο.

Στο μέσον της φωτογραφίας ο Πιέρ Λακώ.

 

Πιέρ Λακώ 1873- 1963

  Ο Λακώ ήταν Γενικός Διευθυντής της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας από το 1914 έως το 1936. Επέμενε ότι όλα τα ευρήματα από τον τάφο πρέπει να φυλαχθούν στην Αίγυπτο και να μεταφερθούν στο Αιγυπτιακό Μουσείο του Καϊρου. 

Τζαίημς Χένρυ Μπρέστεντ (Breasted)1865-1935

Ήταν ο ιδρυτής του Ανατολικού Ινστιτούτου του Πανεπιστημίου του Σικάγο και ο πρώτος Καθηγητής Αιγυπτιολογίας και Σημιτικών Γλωσσών. Ο Μπρέστεντ βοήθησε τον Κάρτερ να αποκρυπτογραφήσει πολλές αποτυπώσεις σφραγίδων σε θύρες σε όλο τον τάφο.

Γιαροσλάβ Τσερνύ ('Cerny) 1898-1970

Ο Τσερνύ, Τσέχος την καταγωγή, ήταν ειδικός στην διά χειρός γραφή και μετέφρασε ιερατικές επιγραφές σε αντικείμενα από τον τάφο. Αργότερα επικεντρώθηκε σε υλικό από την Ντερ ελ Μεντίνα απ' όπου κατάγονταν οι τεχνίτες που έκτισαν και διακόσμησαν τους βασιλικούς τάφους στην Κοιλάδα των Βασιλέων.

 

Άλαν Γκάρντινερ 1879-1963

Ο Γκάρντινερ, ως ο πιό φημισμένος φιλόλογος της γενιάς του, κατέγραψε όλα τα κείμενα του τάφου. Ο Κάρτερ αναγνώριζε ότι ήταν ένας χρήσιμος σύμμαχος και μορφή με επιρροή στον κόσμο της Αιγυπτιολογίας.

Πέρσυ Νιούμπερυ 1868-1949

Ο καθηγητής Νιούμπερυ, Βοτανολόγος και Αιγυπτιολόγος, πήρε τον νεαρό Κάρτερ γιά ανασκαφές στο Μπένι Χάσσαν και στην Ελ Μπέρσα στην Μέση Αίγυπτο. Εργάστηκε πολλές χρονιές πάνω στα βοτανικά υπολείμματα του τάφου.

                                                           Έσσι Νιούμπερυ 1878-1953

Σύζυγος του Πέρσυ Νιούμπερυ, το ενδιαφέρον της και η εμπειρία στην κεντητική ήταν ευρέως αναγνωρισμένα. Επισκεύασε προσεκτικά το τεράστιο λινό νεκρικό κάλυμμα, το διακοσμημένο με χάλκινες ροζέτες. Η κα Νιούμπερυ εν συνεχεία εξέτασε και κατηγοριοποίησε μεγάλο αριθμό αρχαίων Αιγυπτιακών υφαντών.

Το ζεύγος Νιούμπερρυ επί το έργον

Άλφρεντ Λούκας 1867-1945

Διευθυντής της Χημικής Υπηρεσίας της Αιγυπτιακής Κυβερνήσεως, ο Λούκας εργάστηκε ως ειδικός συντήρησης και αποκατάστασης στερεώνοντας αντικείμενα από τον τάφο. Πολλές νέες και πρωτοποριακές τεχνικές αναπτύχθηκαν αυτή την περίοδο και ο Κάρτερ τον θεωρούσε ζωτικό μέλος της ομάδας. 

Χάρρυ Μπέρτον (Burton)1879-1940

Εκπαιδευμένος ως φωτογράφος και αρχαιολόγος ο Μπέρτον δούλεψε πρώτη φορά στην Αίγυπτο γιά τον Θεόδωρο Νταίηβις και αργότερα γιά το Μητροπολιτικό Μουσείο της Τέχνης. Το 1922 έγινε μέλος της ομάδας του Κάρτερ και κατέγραψε την ανασκαφή. 

Σύντομα μετά την ανακάλυψη, ζητήθηκε η βοήθεια πολλών μελετητών και πολλοί πρόσφεραν την υποστήριξή τους στην ανασκαφική ομάδα. Ο Άρθουρ Κάλλεντερ (1875-1936), φίλος του Κάρτερ και αργότερα υπεύθυνος γιά την αποσυναρμολόγηση των χρυσών ιερών (shrines), έφθασε στις 10 Νοεμβρίου.Τις επόμενες εβδομάδες προστέθηκαν πολλοί μελετητές και επιστήμονες. Η ομάδα αποφάσισε την μεταφορά της επεξεργασίας των αντικειμένων σε ένα διπλανό εργαστήριο στον τάφο του Σέτυ Β! (KV15).

Η κρίσιμη στιγμή

Με απογοητευτικά αποτελέσματα και το τεράστιο κόστος των ανασκαφών του στην Κοιλάδα των Βασιλέων στα ύψη, ο Λόρδος Κάρναβον αποφάσισε να παραιτηθεί από την παραχώρηση ανασκαφής το 1921. Ο Κάρτερ τον έπεισε να χρηματοδοτήσει μιά ακόμη σαιζόν, αρχίζοντας από την 1η Νοεμβρίου 1922. Τρεις μέρες αργότερα, το πρωί της 4ης Νοεμβρίου, ο Κάρτερ αποκαλύπτει το πρώτο σκαλί της κλίμακας που οδηγούσε στον τάφο του Τουτανγχαμών.

Τι είχε προηγηθεί όμως από το 1915 έως εδώ ;

1915 - Αμενχοτέπ Γ! WV22

Την άνοιξη του 1915 ο Χάουαρντ Κάρτερ άρχισε να εργάζεται στην Δυτική Κοιλάδα των Βασιλέων. Στην είσοδο του τάφου του Αμενχοτέπ Γ!, βρήκε τέσσερις άθικτους αποθέτες θεμελίωσης με το όνομα  του πατέρα του Βασιλέα Τούθμωσι Δ!

1916 - Λαξευτός τάφος της Βασίλισσας Χατσεπσούτ

 

Το 1916 ο Κάρτερ έδιωξε τυμβωρύχους από τον λαξευτό τάφο της Βασίλισσας Χατσεπσούτ που μόλις είχε ανακαλυφθεί στο Ουάντι Σίκκετ Τάκα Ζάϋεντ.

1917 - Τρίγωνο μεταξύ των KV7 KV8 & KV9

Ο Κάρτερ άρχισε να σκάβει σε ένα τρίγωνο γης μεταξύ των τάφων του Ραμσή Β!. Μερενπτάχ και Ραμσή ΣΤ!. Μετά την εκκαθάριση στρωμάτων φερτού υλικού, βρήκαν μιά ομάδα αρχαίων καλυβιών εργατών, δίπλα στην είσοδο του τάφου του Ραμσή ΣΤ!

1919 - Πριν το KV38

Δουλεύοντας στην περιοχή του KV38, τον τάφο του Τούθμωσι Α!, ο Κάρτερ ανέσκαψε εναποθέσεις θεμελίωσης δίπλα στην είσοδό του. Ήταν γεμάτες με μοντέλα εργαλείων και φυλαχτά πολύ καλής ποιότητας.

1920 - είσοδος στο ΚV2

Ο Κάρτερ βρήκε αντικείμενα του τάφου του Ραμσή Δ! (ΚV2), ακριβώς νότια της εισόδου του. Περιέλάμβανα ταφικά ειδώλια, πολυάριθμα όστρακα και κομμάτια ξύλου, γυαλιού και φαγιάντσας.

1920 - Είσοδος στον ΚV8

Οι ανασκαφείς βρήκαν μιά μικρή κρύπτη με αλαβάστρινα βάζα, θαμμένα δίπλα στην είσοδο του τάφου του Μερενπτάχ. Δεκατρία βάζα περιείχαν έλαια που χρησιμοποιήθηκαν γιά την τελική προετοιμασία της μούμιας του Μερενπτάχ γιά την ταφή.

1921- Η Κοιλάδα μπροστά στον τάφο ΚV34

Ενοχλημένοι από τους πολλούς επισκέπτες της ανασκαφής του Ραμσή ΣΤ! (KV9), η ομάδα άλλαξε περιοχή ανασκαφής. Άρχισαν να σκάβουν στην περιοχή του τάφου του Τούθμωσι Γ! (ΚV34) και του τάφου της ιδίας περιόδου ΚV42.

1921- Μεταξύ KV6 και KV55

Το 1921 ενώ  εργαζόταν μεταξύ του τάφου του Ραμσή και του τάφου της Αμάρνα ΚV55, ο Κάρτερ βρήκε αντικείμενα που έμοιαζε να ανήκουν στον τάφο ΚV55. Περιελάμβαναν κομμάτια από ροζέτες χαλκού από νεκρικό ύφασμα.

1922 - Ανακαλύπτοντας τον τάφο του Τουτανγχαμών

Η ομάδα του Κάρτερ άρχισε την εκκαθάριση μπροστά από τον τάφο του Ραμσή ΣΤ!, στις αρχές Νοεμβρίου 1922. Ξαφνικά στις 4 του μηνός, εμφανίστηκε η κορυφή μίας σκάλας. Μέσα στην επόμενη μέρα καθάρισαν σκαλιά μέχρι που έφτασαν σε έναν σφραγισμένο τοίχο.

Αρχαίες τυμβωρυχίες

Η πρώτη χαρά του ανασκαφέα γιά την ανακάλυψη ενός άθικτου τάφου μετριάστηκε από την ανακάλυψη ότι υπήρχαν τουλάχιστον δύο ξεχωριστές τυμβωρυχίες στο παρελθόν. Μία οπή κλεισμένη και πάλι με γύψο, υπεδείκνυε ότι ο τάφος είχε παλαιότερα ληστευθεί και επανασφραγισθεί. Αυτές οι δύο ληστείες είχαν γίνει σε μικρή χρονική απόσταση από την ταφή του Τουτανγχαμών, πιθανόν κατά την εποχή του Βασιλέα Χορεμχέμπ, οι αξιωματούχοι του οποίου διηύθυναν την αποκατάσταση.

Σκαλιά που οδηγούν στον τάφο

  Μεταξύ 1917 και 1921 ο Κάρτερ και ο Κάρναβον ήταν απογοητευμένοι, αφού είχαν επενδύσει πολλά χωρίς σχεδόν αποτελέσματα. Ο Κάρναβον αποφάσισε να εγκαταλείψει την παραχώρηση ανασκαφής στην Κοιλάδα των Βασιλέων, αλλά ο Κάρτερ τον έπεισε να προσπαθήσουν γιά άλλη μιά σαιζόν. Οι ανασκαφές άρχισαν την 1η Νοεμβρίου 1922 και σε τρεις μέρες οι εργάτες ανακοίνωσαν την ανακάλυψη του πρώτου σκαλοπατιού.

Ο πρώτος σφραγισμένος τοίχος εισόδου

Ο Κάρτερ ήταν σίγουρος ότι τα σκαλιά ανήκαν σε σκάλα που οδηγούσε σε βασιλικό τάφο - πιθανόν του Τουτανγχαμών, "του βασιλιά που τόσο ποθούσα να βρώ". Ο Κάρτερ αναγνώρισε την σφραγίδα της νεκρόπολης, (το τσακάλι με εννέα αιχμαλώτους) αλλά δεν μπόρεσε να δει τις σφραγίδες του βασιλιά, καθώς ήταν ακόμη κάτω από τα συντρίμια. Το νέο εύρημα σκεπάστηκε και περίμενε την άφιξη του Κάρναβον τρεις εβδομάδες αργότερα. Τότε όλα ξεκαθάρισαν.

Ο πρώτος διάδρομος

Μετά που έσπασαν τον πρώτο τοίχο εισόδου που ήταν σφραγισμένος με τις σφραγίδες (καρτούς) του Βασιλέα Τουτανγχαμών, μπήκαν σε ένα κατωφερές πέρασμα γεμάτο ασβεστολιθικά θραύσματα και μερικά μικρά αντικείμενα.

Όταν τελείωσαν να καθαρίζουν τον διάδρομο, φάνηκε μιά άλλη σφραγισμένη πόρτα. Στην μνήμη του Κάρτερ παρέμεινε "η ημέρα των ημερών, η πιό θαυμάσια που είχα ζήσει ποτέ και σίγουρα παρόμοια της οποίας δεν ελπίζω να ξαναζήσω ποτέ".

Αυτό το κομμάτι ενός τοίχου από λασπότουβλα φέρει τις σφραγίδες του βασιλικού κοιμητηρίου και ήταν μέρος μιάς από τις σφραγισμένες πόρτες.

 Ο τάφος του βασιλιά βρέθηκε σχεδόν ανέπαφος μετά από περισσότερα από 3.000 χρόνια.

Λασπότουβλα, γύψος

Από το κατώφλι μεταξύ του Κατωφερούς Διαδρόμου και του Αντιθαλάμου

Η δεύτερη σφραγισμένη πόρτα

Ο Κάρτερ αποφάσισε να κάνει μιά μικρή τρύπα στην πάνω αριστερή γωνιά και να ρίξει μιά ματιά σε ότι περίμενε πίσω της. "Προς στιγμήν - θα πρέπει να φάνηκε μιά αιωνιότητα γιά όσους στέκονταν δίπλα του - έμεινα άναυδος από θαυμασμό και όταν ο Λόρδος Κάρναβον μην αντέχοντας άλλο, ρώτησε με αγωνία "Μπορείς να δεις τίποτε;" οι μόνες λέξεις που μπόρεσα να αρθρώσω ήταν "Ναι, υπέροχα πράγματα".

Υπέροχα αντικείμενα στον Αντιθάλαμο

Η δεύτερη σφραγισμένη θύρα αφαιρέθηκε και μπήκαν στον ολόγεμο Αντιθάλαμο. Η πρώτη εντύπωση ήταν ασύλληπτη, καθώς συνειδητοποίησαν ότι αυτός ο τάφος περιείχε απροσδόκητους θησαυρούς με τεράστια προοπτική γνώσης και εργασίας. Ανάμεσα στα πλούτη του Αντιθαλάμου δεν υπήρχε ένδειξη ύπαρξης σαρκοφάγου. 

Μεταξύ όμως των δύο μαύρων βασιλικών αγαλμάτων υπήρχε μιά τρίτη σφραγισμένη πόρτα, που οδηγούσε σε άλλο θάλαμο. 

Σχεδιάγραμμα του τάφου

Η σκάλα, ο διάδρομος, ο Αντιθάλαμος.

Στα αριστερά της το Παράρτημα, στα δεξιά ο Ταφικός Θάλαμος και το Θησαυροφυλάκιο.

Η εικονογράφηση των Τάϊμς του Λονδίνου

 

Η πρώτη ματιά στον Αιγυπτιακό θησαυρό. Σχέδιο από υλικό που παρείχε ο Λόρδος Κάρναβον.

Ο Λόρδος Κάρναβον, η κόρη του Λαίδη Έβελυν Χέρμπερτ και ο Χάουαρντ Κάρτερ με το κερί.

 

Παρών στο επίσημο άνοιγμα του τάφου στις 30 Νοεμβρίου του 1922, ο δημοσιογράφος των Τάϊμς του Λονδίνου Άντριου Μέρτον, έγραψε το πρώτο άρθρο γιά την ανακάλυψη που δημοσιεύτηκε την ίδια μέρα. Αυτό και τα άρθρα που ακολούθησαν είχαν τεράστια επιρροή στις αντιλήψεις παγκοσμίως, οδηγώντας στην άνοδο της "Τουτμανίας". 

Στους Τάϊμς δόθηκαν αποκλειστικές πληροφορίες μετά που ο Λόρδος Κάρναβον πούλησε τα δικαιώματα γιά 5.000 λίρες. Ήταν η πρώτη φορά που η εφημερίδα πλήρωσε γιά μιά δημοσιογραφική επιτυχία.

                                                                        Η Κατάρα

Ο Λόρδος Κάρναβον πέθανε τον Απρίλιο του 1923 από τσίμπημα κουνουπιού που μολύνθηκε από κόψιμο κατά το ξύρισμα.

Υπήρξαν εικασίες στον Βρετανικό Τύπο γύρω από τον τόσο ξαφνικό θάνατο του Λόρδου Κάρναβον μετά την ανακάλυψη του τάφου. Φήμες διαδόθηκαν ότι την στιγμή του θανάτου του τα φώτα έσβησαν και το Κάϊρο βυθίστηκε στο σκοτάδι. Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες ο σκύλος του στην Αγγλία ούρλιαξε δυνατά και ξεψύχησε την ίδια ακριβώς στιγμή. Αυτά έκαναν τον κόσμο να πιστέψει την ιστορία της "Κατάρας του Τουτανγχαμών".

Ο Κάρτερ μετά τον Κάρναβον 1932-1939

Η Λαίδη Κάρναβον συνέχισε την χρηματοδότηση μέχρι το 1925, οπότε έλαβε αποζημίωση από το Αιγυπτιακό κράτος στο οποίο πέρασαν τα όποια δικαιώματα.

Ο Κάρτερ τελείωσε να δουλεύει στα αντικείμενα Τουτανγχαμών το 1932, τέσσερα χρόνια μετά την τελική εκκαθάριση του τάφου. Κατόπιν εργάστηκε στο Λονδίνο πάνω σε μία πλήρη αναφορά στον τάφο σε έξη τόμους. Δεν είχε συμπληρωθεί και δημοσιευθεί στον θάνατό του το 1939. 

Ο τάφος του Κάρτερ

" Ω νύχτα, άπλωσε τα φτερά σου πάνω μου

σαν τ' αθάνατ' αστέρια "

Αν και ο συνάδελφος και χορηγός του πέθανε απρόσμενα, ο Χάουαρντ Κάρτερ, κατ'εξοχήν υπεύθυνος γιά την ανακάλυψη του τάφου του νεαρού βασιλιά, έζησε με ασφάλεια άλλα 16 χρόνια. Παρέμεινε στην Αίγυπτο εργαζόμενος στην ανασκαφή και τελειώνοντας την συντήρηση των αντικειμένων, επιστρέφοντας τελικά στην Αγγλία το 1932. Ο Κάρτερ πέρασε τα τελευταία του χρόνια ως συλλέκτης γιά διάφορα μουσεία. Πέθανε στο σπίτι του στις 2 Μαρτίου 1939.

                                                 

Η ημικυκλική βάση αυτής της βεντάλιας δείχνει τις λαμπρά χρωματισμένες σφραγίδες (καρτούς) του βασιλιά, προστατευμένες από γύπες που φορούν τα λευκά και κόκκινα στέμματα της Άνω και Κάτω Αιγύπτου. Σαράντα δύο οπές περιμετρικά της κορυφής έφεραν αρχικά λευκά φτερά στρουθοκαμήλου.

Χρυσός, έβενος, τραβερτίνη, γυαλί.

Από τον Ταφικό θάλαμο.

Ως αποχαιρετισμό και υπόσχεση συνέχειας, επέλεξα αυτή την τελετουργική βεντάλια, που δρόσιζε τον Φαραώ μέσα στην ζέστη των τελετών.

Σημειωτέον ότι παρόμοιες πανύψηλες βεντάλιες με φτερά στρουθοκαμήλου χρησιμοποιούνταν μέχρι περίπου το 1950 στο Βατικανό, όταν περιέφεραν επ' ώμων τον Πάπα στην "Σέντια Τζεστατόρια", τον φορητό του Θρόνο. Όπως βλέπετε το μείγμα θεϊκής και ανθρώπινης εξουσίας συνδυασμένο με το μεγάλο θέαμα είναι ένας πολύ υπαρκτός πειρασμός! 

(Μουσική υπόκρουση το εμβατήριο από την "Αϊντα" του Βέρντι)

Φωτογραφίες και κείμενο © Γιάννης Καλλιανιώτης. Αρχαιολογικές πληροφορίες από το GEM.