Σωστική ανασκαφή στον κήπο του Μεγάρου Σαλβάγου στην Αλεξάνδρεια

Σωστική ανασκαφή στον κήπο του Μεγάρου Σαλβάγου στην Αλεξάνδρεια

Φωτογραφίες και κείμενο © Ιωάννη Καλλιανιώτη, εκτός όπου αναφέρεται διαφορετικά

Η σωστική ανασκαφή στον κήπο του Μεγάρου Σαλβάγου στην Αλεξάνδρεια, σε βάθος 2 μέτρων έγινε στο σημείο όπου είχε θεμελιωθεί το 1937 η έπαυλη του Κωνσταντίνου Μ. Σαλβάγου (1902-1963).

Εκτός από τις βάσεις υπόκαυστης αίθουσας λουτρών Ελληνιστικής ή Ρωμαϊκής εποχής, βρέθηκε και μολυβένια κάψουλα που περιείχε γυάλινο δοχείο με το έγγραφο της θεμελίωσης της νεώτερης έπαυλης του χώρου και νομίσματα της εποχής (1937).

Η περιγραφή της έκθεσης που ακολουθεί, μας δείχνει τις δυνατότητες μιάς ισχυρής πολιτιστικής δύναμης όπως η Γαλλία που διατηρεί οργανισμούς, προσωπικό και μέσα στην Μεγάλη Πόλη της Αλεξανδρείας.

Η αφισέτα της έκθεσης (30Χ41 εκ.)

Τα ευρήματα λοιπόν της σωστικής ανασκαφής στον κήπο του Μεγάρου Σαλβάγου, εκτέθηκαν στο πλαίσιο των 16ων ημερών Αλεξανδρινής πατριδογνωσίας 30 Οκτωβρίου έως 8 Νοεμβρίου 2025 ( 16èmes journées du patrimoine alexandrin) στο Μουσείο της πόλεως, 110 οδός Φουάντ (πρών Μέγαρο Μπασσίλι Πασά).

Το Μουσείο της πόλεως της Αλεξανδρείας

Οι αυτόματες συρόμενες πόρτες του Μουσείου είχαν επικολληθεί με φωτογραφίες του Κωνσταντίνου (1846-1901) και της Ιουλίας Σαλβάγου (1854-1938) με την προμετωπίδα της έκθεσης

"Μνήμη Φουάντ, μήνυμα Σαλβάγου στο μέλλον"

Η εξωτερική όψη των θυρών

Η εσωτερική όψη των θυρών. Σε δεύτερο πλάνο η καγκελόπορτα του κήπου του Μουσείου

Δεξιά της εισόδου η επενδεδυμένη με καθρέφτες πόρτα του γραφείου του Μπασσίλι Πασά, σήμερα γραφείο του Διευθυντή του Μουσείου.

Γιά τα εγκαίνια στις 12 το μεσημέρι της 2/11/2025 έχουν κληθεί Καθηγητές Πανεπιστημίου, ξένοι Πρόξενοι. Δεν παρίσταται κανείς Έλλην επίσημος.

Αλεξανδρινοί Αιγύπτιοι λόγιοι με εισάγουν με την Ελληνοβελγίδα σκηνοθέτρια Στεφανία Βανούσση στο γραφείο του Διευθυντή του Μουσείου. Στον δισταγμό μας, επιμένουν: Ναι, ναι, ως Έλληνες, έχετε δικαίωμα!

Ο Πασάς μας κοιτά χαμογελαστός από το πορτραίτο του.

Στις 12, ανεβαίνομε την μεγάλη σκάλα

Στο πάνω κεφαλόσκαλο παρουσιάζουν την έκθεση από αριστερά ο επικεφαλής αρχαιολόγος, ο Διευθυντής του Κέντρου Αλεξανδρινών Σπουδών ( CEAlex) Τομά Φωσέρ και ο Διευθυντης του Μουσείου.

Το κεντρικό πανώ της παρουσίασης

Από αριστερά ο Μικές Σαλβάγος, ο γενάρχης Κωνσταντίνος Σαλβάγος και ο εγγονός Κ.Μ. Σαλβάγος

Απεικόνιση της ανασκαφής και των ευρεθέντων νομισμάτων

Η προθήκη με την μολυβένια κάπσουλα και τα θραύσματα από το γυάλινό της δοχείο

Επί

Βασιλέως των Ελλήνων

ΓΕΩΡΓΙΟΥ του Β!

Βασιλέως της Αιγύπτου

ΦΑΡΟΥΚ του Α!

Πατριάρχου Αλεξανδρείας

ΝΙΚΟΛΑΟΥ του Ε!

Προέδρου της Ελληνικής Κοινότητος Αλεξανδρείας

ΣΑΛΒΑΓΟΥ ΜΙΧΑΗΛ Κ.

Κατετέθη σήμερον την 1η Μαϊου 1937

ο Θεμέλιος τούτος λίθος της Οικίας

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Μ. ΣΑΛΒΑΓΟΥ

υπό της Μάμμης του

ΙΟΥΛΙΑΣ Κ. ΣΑΛΒΑΓΟΥ

Αρχιτεκτονούντος του Jean Walter των Παρισίων

Έπονται οι υπογραφές, ξεθωριασμένες από τον χρόνο

Εδώ πρέπει να διευκρινίσομε ότι ο Jean Walter ήταν αρχιτέκτων ειδικευμένος στην νοσοκομειακή αρχιτεκτονική και γι' αυτό υπήρξε ο κύριος σχεδιαστής του Κοτσικείου Νοσοκομείου.

Προφανώς και εδώ υπήρξε τουλάχιστον η πρόθεση σχεδιασμού της έπαυλης, αλλά η κα Ειρήνη Σαλβάγου-Χωριατοπούλου, κόρη του Κ.Μ. Σαλβάγου, είχε επιμείνει στην συνάντησή μας το καλοκαίρι του 2025, ότι αρχιτέκτων της έπαυλης ήταν τελικά έτερος των αρχιτεκτόνων του Κοτσικείου, ο επίσης Γάλλος Leman.

Η αποτύπωση του οικοπέδου Σαλβάγου στην πολεοδομία Αλεξανδρείας

Περικλείεται από τις οδούς Πτολεμαίων, Φαραώ, Γουσίου και Αββασιδών

Νομίσματα του Σουλτάνου Χουσέϊν Κάμελ (1914-1917)και του Βασιλέα Φουάντ Α! (1917-1936)

Τα Αιγυπτιακά νομίσματα της εποχής θεωρούνται μαρτυρίες της ιστορικής στιγμής του μετασχηματισμού της Αιγύπτου από το Χεδιβάτο στο Σουλτανάτο. Μετά την κατάργηση της Αιγυπτιακής εξάρτησης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, την εκθρόνιση του Χεδίβη Αμπάς Χίλμυ Β! και την επιβολή της Βρετανικής προστασίας στην Αίγυπτο, ορίστηκε από την Βρετανική Αυτοκρατορία ο πρωτότοκος γιός του Χεδίβη Ισμαήλ, Χουσσέϊν Κάμελ ως Σουλτάνος. Γιά πρώτη φορά εμφανίζεται ο τίτλος " Σουλτάνος" γιά τον επικεφαλής της Αιγύπτου.

Αυτά τα νομίσματα εκόπησαν και εξεδόθησαν υπό την διεύθυνση και επίβλεψη της Εθνικής Τράπεζας της Αιγύπτου, η οποία είχε και το σχετικό προνόμιο γιά την Αίγυπτο. Τα χρυσά νομίσματα ιδιαιτέρως, ήταν μέρος της συναλλαγματικής εγγύησης της χώρας.

Κατόπιν από το 1922, ανέλαβε την εξουσία ο δευτερότοκος γιός του Χεδίβη Ισμαήλ, ως Βασιλεύς Φουάντ ο 1ος και εξέδωσε νομίσματα ως περαιτέρω στάδιο γιά την εγκαθίδρυση και σταθεροποίηση του σύγχρονου Αιγυπτιακού βασιλείου.

Τα υλικά των νομισμάτων ήταν χρυσός, άργυρος νίκκελ και μπρούντζος. Όλες οι κατηγορίες φέρουν την επιγραφή "Σουλτάνος" την υπογραφή του και τους τίτλους του.

Ένα μικρό σήμα υποδεικνύει το Νομισματοκοπείο (Heaton Mint, Birmingham)

Απέναντι από τις προθήκες με τα ευρήματα, τυπώθηκαν μεγάλες επιφάνειες, με τις φωτογραφίες της κατεδαφισμένης σήμερα έπαυλης, που μου είχε παραχωρήσει η κα Ειρήνη Σαλβάγου-Χωριατοπούλου το καλοκαίρι του 2025. Δημοσιεύτηκαν στο ekalexandria.org και στο lifo.gr τον Αύγουστο του 2025 στα Ελληνικά και στο μπλογκ μου την 3/10/2025 στα Αγγλικά. Καμμία αναφορά γιά την πηγή. Τουλάχιστον αναφέρεται ότι ανήκουν στην συλλογή Ειρήνης Σαλβάγου-Χωριατοπούλου.

Όπως βλέπετε, το ελάχιστο των ευρημάτων του 1937, σε Ελληνική έπαυλη της Αλεξάνδρειας, αποδεικνύει την επιβίωση του πανάρχαιου Ελληνικού εθίμου της θεμελίωσης με ευχές και θυσία, γίνεται αντικείμενο προβεβλημένης έκθεσης από μεγάλη ευρωπαϊκή πολιτιστική δύναμη.

Να βλέπομε, να μαθαίνομε.