Ελισάβετ Β! Η πανοπλία της Βασίλισσας
Ελισάβετ Β!
Η πανοπλία της Βασίλισσας
Η έκθεση γιά τα 100 χρόνια από την γέννηση της Βασίλισσας Ελισάβετ Β! (1926-2022)
Κίνγκς Γκάλερι, Απρίλιος 2026-Απρίλιος 2027
Φωτογραφίες και κείμενο © Γιάννης Καλλιανιώτης, εκτός όπου αναφέρεται διαφορετικά.
Την 21η Απριλίου του 2026 συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από την γέννηση της Πριγκίπισσας Ελισάβετ του Γιόρκ, πρωτότοκης κόρης του Αλβέρτου Δούκα του Γιόρκ και της Δούκισσας Ελισάβετ, ο οποίος ήταν δευτερότοκος γιός του Βασιλέα Γεωργίου του Ε! και της Βασίλισσας Μαίρης της Μεγάλης Βρετανίας.
Πρώτο εγγόνι των Βασιλιάδων, ήταν φυσικό να λατρευτεί άμεσα από την οικογένεια. Το κοινό την ανακάλυψε αργότερα ως χαμογελαστό και αποφασιστικό παιδάκι, με την μικρότερη αδελφή της στο πλευρό των όχι και πολύ χαρισματικών γονέων τους, υπό την σκιά του μεγαλύτερου Νταίηβιντ, γοητευτικού Πρίγκιπα της Ουαλίας και του επίσης γοητευτικού νεώτερου αδελφού τους Δούκα του Κεντ, νυμφευμένου με την υπέρκομψη Μαρίνα, Πριγκίπισσα της Ελλάδος απόγονο των Ρώσσων Αυτοκρατόρων, πρότυπο γυναικείας χάρης και ενδυματολογικής πρωτοπορίας.
Ένας μικρός ναϊσκος Δωρικού ρυθμού, στέκει στο πλάϊ του Παλατιού του Μπάκινγχαμ, αμέσως δίπλα στους κάποτε Βασιλικούς Σταύλους, όπου τώρα στεγάζονται λίγα άλογα μαζί με το βαρύ πυροβολικό των ιστορικών Βασιλικών αμαξών.
Γιά 70 χρόνια (1952-2022), ήταν η είσοδος γιά την γκαλερί της Βασίλισσας, τώρα γκαλερί του Βασιλιά, τόπος περιοδικών θεματικών εκθέσεων από τις πλουσιότατες Βασιλικές συλλογές.
Ανάμεσα σε δύο Δωρικές κολώνες κάθεται μιά κομψή νεαρή κυρία με γαλάζιο ταφταδένιο φόρεμα με διακριτικά δαντελένια στολίσματα. Φορά κουάφ με βέλο και γαλάζια τριαντάφυλλα γιά τον γάμο της αδελφής της Μάργκαρετ-Ρόουζ.
Η Βασίλισσα γνωρίζοντας πόσο κοκέττα είναι η αδελφή της, έχει επιλέξει ιδιαίτερα κομψό σχέδιο και μακρυά γάντια στην ίδια απόχρωση, ειδική παραγγελία. Ο γάμος δεν είναι μόνο οικογενειακός αλλά και Βασιλικός. Δεν φορά λοιπόν το καθημερινό της μαργαριταρένιο κολιέ δώρο του πατέρα τους, αλλά δύο ιστορικές σειρές μαργαριταριών. Η μία είναι της Βασίλισσας Άννας (1665-1714), της τελευταίας Στίουαρτ (σας θυμίζει μήπως τον Λάνθιμο;) και η άλλη της Βασίλισσας Καρολίνας (c.1727). Διαμαντένια καρφίτσα "δεσμά της αγάπης" της γιαγιάς τους Βασίλισσας Μαίρης (1932) και διαμαντένιο βραχιόλι, γαμήλιο δώρο σε σχέδιο του συζύγου της Πρίγκηπα Φιλίππου, με το Ελληνικό εθνόσημο.
Εδώ μας δίδεται ουσιαστικά ο κώδικας της έκθεσης. Πώς με χρώματα και σύμβολα, η Βασίλισσα επικοινωνεί τις διαθέσεις της και τις προτεραιότητές της, στις επίσημες εμφανίσεις της.
Βλέπετε η θέση της έχει αυτή την ιδιαιτερότητα που πηγάζει από τις αυστηρές θεσμικές της δεσμεύσεις.
Όχι δηλώσεις, όχι προτιμήσεις, όχι υπερβολική εκδηλωτικότητα.
Ένα έμβιο τοτέμ
Ιδού και η πανοπλία του
Η σκάλα και το φυσικό φως της γυάλινης ηλιοροφής
Μας υποδέχεται το σκίτσο της εύχαρης νεόνυμφης (1947), με την αεράτη μουσελίνα κεντημένη με μιμόζες, σύμβολο της Αυστραλίας.
Η πρώτη επίσημή της εμφάνιση με γονείς και παππούδες στην βάπτισή της (1926)
Το βαπτιστικό της. Κατασκευάστηκε το1841, από την Τζάνετ Σάδερλαντ, μοδίστρα της Βασίλισσας Βικτωρίας στην Σκωτία, γιά την πρωτότοκη κόρη της, Πριγκίπισσα Βικτωρία (μητέρα της Βασίλισσας Σοφίας της Ελλάδος). Μετάξι Σπίταφιλντς, δαντέλλα Χόνιτον, τα ίδια υλικά που χρησιμοποιήθηκαν και στο νυφικό της Βασίλισσας Βικτωρίας.
Έκτοτε (1841) χρησιμοποιήθηκε σε όλες τις Βασιλικές βαπτίσεις μέχρι το 2004, που η Βασίλισσα παρήγγειλε στην έμπειρη βοηθό της Άντζελα Κέλλυ, αντίγραφο του ιστορικού βαπτιστικού, όσο πιστότερο σε σχέδιο και υλικά γινόταν. Τα υλικά κατασκευής εμβαπτίστηκαν σε αραιά διαλύματα τσαγιού, ώστε να αποφευχθεί η εντύπωση του κατάλευκου καινούργιου. Το βαπτιστικό του 1841, είναι πλέον Μουσειακό είδος και τα βασιλικά μωρά βαπτίζονται φορώντας το αντίγραφο.
Τα παιδικά ρούχα, οι στολές θεατρικού παιχνιδιού
Αριστερά φορεματάκια από ελαφρό βαμβακερό Λίμπερτυ γιά τις αδελφούλες, συχνά ντυμένες όμοια, σύμφωνα με το "σύνδρομο των διδύμων".
Το κίτρινο φορεματάκι "νεράϊδας" φτιάχτηκε το 1930 γιά την νεαρή Ελισάβετ. Το μαγικό του ραβδί, έχει τώρα χαθεί. Το 1934, φορέθηκε από την αδελφή της Μαργαρίτα (φωτο κάτω δεξιά).
Οι αδελφές λάτρευαν την παντομίμα και έδιναν παραστάσεις σε οικογενειακό κύκλο μέχρι και τον Β! Παγκόσμιο πόλεμο.
Στην φωτογραφία αριστερά, φορέματα από ροζ μεταξωτό ταφτά, σε στυλ Τυδώρ. Αριστερά, της Ελισάβετ του 1934 και δεξιά της μητέρας της του 1909, όταν ήταν 9 ετών στο πατρικό της Κάστρο στο Γκλάμις, στην Σκωτία.
Οι επίσημες εμφανίσεις
Παιδικά παλτουδάκια από γούνα λαγού αριστερά (1931), από αστρακάν δεξιά
Παρανυφάκια
Αριστερά, απαλό ροζ σατέν και τούλινες διακοσμήσεις, γιά τον γάμο του θείου της Δούκα του Γκλώστερ το 1935, Νόρμαν Χάρτνελλ.
Δεξιά, διάστικτο λαμέ και μεταξωτό τούλι, γιά τον γάμο του θείου της Δούκα του Κεντ το 1934, Εντουάρ Μολυνέ (Molyneux).
Το φόρεμα γιά την Στέψη των γονιών της (1937)
Η ζωή της "μικρής διακριτικής" οικογένειας των Γιόρκ, άλλαξε δραστικά το 1936, με την παραίτηση του μεγαλύτερου αδελφού Νταίηβιντ (τώρα πλέον Εδουάρδου Η!), χάριν της ένωσής του με την Αμερικανίδα δις διαζευγμένη Ουώλις Ουώρφιλντ (χαρακτηριστική έκφραση μομφής της εποχής:"με τους δύο προηγουμένους συζύγους της ευρισκομένους εν ζωή!).
Η εξέλιξη δυσαρέστησε εξαιρετικά την μικρή οικογένεια που δεν επιθυμούσε τον θρόνο. Ο Άλμπερτ, Δούκας του Γιόρκ, πλέον Βασιλέας Γεώργιος ΣΤ!, είχε να παλέψει με την φυσική του συστολή, το περιστασιακό του τραύλισμα και την διεθνή συγκυρία του Πολέμου που φαινόταν αναπόφευκτος. Άνθρωπος του καθήκοντος στηρίχθηκε στην οικογένειά του και τα έβγαλε πέρα με τίμημα την υγεία του.
Μεταξωτό σατέν, δαντέλλα Σαντιγύ, χρυσές διακοσμήσεις (Σμιθ και Σία).
Βασιλικός μανδύας, από βελούδο, ερμίνα, χρυσή δαντέλλα (Ήντ και Ραίηβενσκροφτ).
Επίχρυσο μικρό στέμμα, παραγγελία του Βασιλιά.
"Δίδυμες" και πάλι
Λαμέ φορέματα και στεφάνια, γιά τις δύο αδελφές, από την Ζάνν Λανβέν (Παρίσι,1938). Η μητέρα τους ήταν σημαντική πελάτισσα της Γαλλίδας σχεδιάστριας, η οποία αντλούσε έμπνευση και από την μοναχοκόρη της και παρουσίαζε τις δημιουργίες της σε κούκλες, όπως η παραπάνω.
Βραδυνό φόρεμα, περίπου 1941, Νόρμαν Χάρτνελλ
Μετάξι, δαντέλλα, τούλι, χάντρες, κρύσταλλοι.
Φόρεμα σε απλούστατο σχέδιο, πιθανόν από τα πρώτα της εφηβικά χρόνια, η δαντέλλα περιλαμβάνει τριαντάφυλλα, γαϊδουράγκαθα και ναρκίσσους, τα λουλούδια -σύμβολα της Αγγλίας, Σκωτίας και Ουαλίας, κεντημένα με χάντρες και κρυστάλλους.
Βραδυνή κάπα από τις αρχές του 1940. Καπιτονέ μεταξωτό βελούδο, ντουμπλαρισμένο με καπιτονέ μετάξι. Συμπληρώνεται με ίδια κουκούλα. Αγνώστου κατασκευαστή.
Στολή μάχης της Βοηθητικής Εδαφικής Υπηρεσίας (Γυναικείο τμήμα του Βρετανικού Στρατού 1938-1949) στο οποίο κατετάγη η Πριγκίπισσα στα 18 της χρόνια το 1944, όπου υπηρέτησε ως μηχανικός αυτοκινήτων.
Στολή και καπέλλο Αρχηγού Ναυτοπροσκόπων,1945, από την Μις Φορντ.
Μάλλινη φανέλλα, τσόχα, δέρμα, μέταλλο.
Οι Ναυτοπρόσκοποι συνεισέφεραν στον πόλεμο από το 1943, και η πριγκίπισσα Ελισάβετ ορίστηκε αρχηγός τους το 1945.
Χιτώνας και κεφαλόδεμα Επίτιμου Βάρδου, 1946. Μετάξι.
Το 1946, η πριγκίπισσα μυήθηκε στον κύκλο των Ουαλών Δρουϊδών, ως επίτιμο μέλος.
Οι Ήντ και Ραίηβενσκροφτ, κατασκευαστές βασιλικών μανδυών, δημιούργησαν αυτό το φόρεμα από λεπτότατο πράσινο μετάξι με πτυχώσεις Ελληνικού τύπου και ανάλογο κεφαλόδεμα.
Φούστα "Πούντλ" από την Τζούλι Λύνν Σάρλοτ (1922-2024). Σχεδιάστρια με βάση την Καλιφόρνια, σχεδίαζε φούστες στο πνεύμα της ανέμελης Αμερικανικής νεολαίας του 1950. Οι φούστες της ηταν διακοσμημένες με φιγούρες απλικέ, ως επί το πλείστον σκυλάκια κανίς (πούντλ), γι'αυτό και ονομάστηκαν έτσι. Εδώ η Πριγκίπισσα Ελισάβετ φορά μιά τέτοια φούστα από μάλλινη τσόχα, με φιγούρες του Ρωμαίου, της Ιουλιέτας και αναριχώμενων ρόδων, σε παραδοσιακό αντικρυστό χορό, που έδωσε ο γενικός Κυβερνήτης στην Οττάβα του Καναδά, το 1951.
Στολή αρ.1 και καπέλλο Συνταγματάρχη των Γρεναδιέρων της Φρουράς, 1947. Μάλλινο κρεπ, βαμβάκι, τσόχα. Στρατιωτικοί ράφτες Μπέρναρντ Ουαίδεριλ (προμηθευτές της γιά 70 χρόνια) και πιλοποιός Άαγκε Θάαραπ, σε ειδική μετατροπή του καπέλλου του συνταγματάρχη.
Το νυφικό
Σχεδιάστηκε από τον Νόρμαν Χάρτνελλ που εμπνεύστηκε από τον πίνακα "Άνοιξη" του Μποτιτσέλι, ως μιά ανάσα μετά τις σκοτεινές ημέρες του πολέμου. Οι περιορισμοί σε ύφασμα και υλικά - οι Βρετανοί το 1947 ακόμη προμηθεύονταν τα πάντα με αυστηρά περιορισμένα κουπόνια - ξεπεράστηκαν με παραχώρηση χιλιάδων κουπονιών ιδιωτών στην Πριγκίπισσα. Το σατέν ύφασμα υφάνθηκε από τους Ουϊντερτουρ στην Σκωτία, τα μικροσκοπικά μαργαριτάρια εξασφαλίστηκαν από την Αμερική και ενσωματώθηκαν με κρυστάλλους και χάντρες στο αέρινο κέντημα που περιλάμβανε στάχυα, γιρλάντες τριανταφύλλων του Γιόρκ, άνθη πορτοκαλιάς και γιασεμιού.
Δειγματολόγιο του κεντήματος στο μεταξωτό τούλι του πέπλου
Τα σανδάλια του οίκου Ραίην από μεταξωτό σατέν
Η εμφάνιση συμπληρωνόταν από την τιάρα της Βασίλισσας Μαίρης τύπου Ρωσσικού κοκόσνικ
και τις δύο ιστορικές σειρές μαργαριταριών των Βασιλισσών Άννας και Καρολίνας.
Τα χρόνια από τον γάμο μέχρι την ανάρρηση στον θρόνο 1947-1952
Η επιρροή είναι ολοφάνερη στα βελούδινα παλτό σε σκούρες αποχρώσεις που προτιμούσε η νεόνυμφη. Τα σκούρα χρώματα ήταν η τάση της εποχής, αλλά και η ειδοποιός διαφοροποίηση με τα παστέλ χρώματα που προτιμούσε η μητέρα της και με τα οποία θα συνέχιζε μέχρι τα 100 τόσα της χρόνια.
Καπέλλο τύπου Calot
Ουρές ερμίνας στερεωμένες σε σκληρή συρμάτινη βάση, που παίρνει το ακριβές σχήμα της κεφαλής
Η Καίητ Νταίϋ, πιλοποιός μεταξύ 1940-1960
Η Βασίλισσα της έγραψε: "Το να αισθάνεται κανείς ασφαλής με το καπέλλο του, μπορεί να κάνει όλη την διαφορά. Μπορώ να πω ειλικρινά ότι αυτό συμβαίνει πάντα με τα δικά σας".
Με το βελούδινο παλτό σε χρώμα βατόμουρου και την καρφίτσα φύλλο σφενδάμου στον Καναδά
Φύλλο σφενδάμου (σύμβολο του Καναδά). Πλατίνα και διαμάντια, Άσπρεϋ, 1939.
Δώρο από τον πατέρα της Γεώργιο ΣΤ!, φορέθηκε στην πρώτη επίσκεψή της στον Καναδά το 1951.
Βραδυνό φόρεμα του Νόρμαν Χάρτνελλ από την περιοδεία στην Κοινοπολιτεία 1953-54.
Η βάση του είναι ένα στράπλες χρυσαφί λαμέ φόρεμα, ντυμένο με κρεμ δαντέλλα στερεωμένη πάνω σε τούλι, με χρυσές κεντημένες υπογραμμίσεις στα σχέδιά της. Ανεβαίνει μέχρι τον αριστερό ώμο και πέφτει πίσω σε πανώ μέχρι το πάτωμα. Η φούστα υποστηρίζεται από τούλινο κρινολίνο ώστε να μαλακώνει το σκληρό λαμέ ύφασμα.
Εδώ, φορεμένο σε μεγάλα κέφια, με γούνινη εσάρπα από ερμίνα και πολλά-πολλά διαμάντια.
Αριστερά, σατέν στο χρώμα της κρέμας, με ασύμμετρα τοποθετημένα χρυσά κεντήματα, χαρακτηριστικό των προτιμήσεών της αυτή την εποχή (1948-1950). Η ασύμμετρη εσάρπα στους ώμους, αργότερα μετατράπηκε σε δύο φαρδυές μπρετέλλες.
Αντίθετα με την επικρατούσα άποψη, η Βασίλισσα φορούσε τρεις και τέσσερις φορές τα επίσημα βραδυνά της, σε πιό ιδιωτικές βραδυνές εξόδους.
Δεξιά, από τα σπάνια μαύρα βραδυνά φορέματα (το μαύρο χρώμα επιφυλάσσεται γιά το πένθος, ή γιά την επίσκεψη στον Πάπα της Ρώμης). Μαύρο βαμβακερό βελούδο, μεταξωτό σατέν.
Βραδυνά από βαμβακερό βελούδο και μεταξωτό ταφτά (1948-1950), Νόρμαν Χάρτνελλ. Συνήθως προβλέπονται φαρδυές μπρετέλλες, ή μικρά μανίκια, ώστε να στερεώνονται οι ταινίες των παρασήμων. Εδώ στο μπλέ φόρεμα υπάρχει πρόβλεψη εγκυμοσύνης με δυνατότητα αλλαγής στην μέση. Τα δύο της πρώτα παιδιά γεννήθηκαν, ο Κάρολος το 1948 και η Άννα το 1950.
Ο Νόρμαν Χάρτνελλ (1901-1979) υπήρξε ο πιό σημαντικός και πιό παραγωγικός μόδιστρος που συνεργάστηκε με την Βασίλισσα πάνω από 4 δεκαετίες. Ήταν υπεύθυνος γιά τα 2 πιό σημαντικά φορέματά της. Το νυφικό της (1947) και το φόρεμα της Στέψης της (1953), όπου έδειξε την ικανότητά του ως σχεδιαστή και αντιπροσώπου της κορυφής της δεξιοτεχνίας της Βρετανικής ραπτικής.
Συχνά παραγνωρισμένος σήμερα, ο Χάρτνελλ έπαιξε σημαντικό ρόλο γιά την Βρετανική ραπτική στην παγκόσμια σκηνή. Ίδρυσε τον οίκο μόδας του το 1923, σε ηλικία μόλις είκοσι δύο ετών. Απόλαυσε τεράστια επιτυχία, τον θαυμασμό Παρισινών σχεδιαστών, όπως ο Κριστιάν Ντιόρ, καθώς και την Βασιλική αιγίδα. Στο κολοφώνα της καριέρας του απασχολούσε 400 εργαζομένους.
Τα σχέδιά του γιά τα πρωϊνά σύνολα της Βασίλισσας ήταν διαχρονικά, αλλά εκεί που πραγματικά ξεχώρισε, ήταν στα βραδυνά, όπου εξέφρασε πάθος και ταλέντο, συνδυάζοντας πολυτελή υφάσματα με περίπλοκα κεντήματα σε διάφορες σιλουέτες.
Η Βασίλισσα τον έχρισε Ιππότη (Sir), το 1977.
Το φόρεμα της Στέψης (1953)
Νόρμαν Χάρτνελλ
"Είναι παράξενο, πώς μερικές γυάρδες σατέν μπορούν να απολαύσουν μιά τεχνητή ζωή κάποιων εκατοντάδων χρόνων"
Τα δείγματα κεντητικής γιά το φόρεμα της στέψης όπως έμειναν από τότε στα ξύλινα τελάρα τους
Τριφύλι - Ιρλανδία Γαϊδουράγκαθο - Σκωτία Ασημένια φτέρη-Νέα Ζηλανδία
Λωτός-Ινδία-Κεϋλάνη Μιμόζα - Αυστραλία Φύλλο σφενδάμου - Καναδάς
Πρωτέα-Νότιος Αφρική Σιτάρι, βαμβάκι και γιούτα-Πακιστάν Ρόδο των Τυδώρ-Αγγλία
Το σκίτσο του φορέματος της Στέψης, δώρο του Χάρτνελλ στην Βασίλισσα
Απλό μπούστο με καρδιόσχημο ντεκολτέ και στρογγυλεμένα μικρά μανίκια, ώστε να στηρίζεται το φόρεμα καλά ήδη από τους ώμους.
Φούστα με ενίσχυση γύρω από τους γοφούς, ώστε να κρατηθεί η φόρμα κάτω από τα κεντήματα.
Ουσιαστικά όλα τα φορέματα της εποχής, ιδιαίτερα τα βαριά κεντημένα, είχαν προσεκτικά σχεδιασμένα υποστρώματα που κρατούσαν σταθερές τις φόρμες, χωρίς να χάνεται η φαινομενική ελαφράδα του σχεδίου. Κατόπιν ερχόταν η ικανότης κάθε γυναίκας, να κινήσει με χάρη αυτές τις ενίοτε βαριές κατασκευές, ώστε να φορούν αυτές το φόρεμα και όχι το αντίθετο.
Η Βασίλισσα παρήγγειλε στον Χάρτνελλ το φόρεμα τον Αύγουστο του 1952, γιά την Στέψη της 2ας Ιουνίου 1953.
Ο Χάρτνελλ μελέτησε ιερατικά ρούχα, οτιδήποτε είχαν φορέσει προηγούμενες Μονάρχες και ερεύνησε όλα τα σύμβολα που θα μπορούσαν να κεντηθούν πάνω σε τέτοιο ρούχο.Υπέβαλλε 9 σχέδια.
Η Βασίλισσα επέλεξε τον αρ.8. Το ήθελε σε λευκό σατέν (έγινε τελικά στην απόχρωση του ελεφαντόδοντου) και στο σχήμα του νυφικού της φορέματος. Ζήτησε να τονιστούν τα χρυσά και ασημένια κεντήματα με χρώματα και στα σύμβολα του Ηνωμένου Βασιλείου (ρόδο των Τυδώρ γιά την Αγγλία, γαϊδουράγκαθο γιά την Σκωτία, τριφύλλι γιά την Ιρλανδία και πράσο γιά την Ουαλία, να προστεθούν τα σύμβολά όλων των Κτήσεων (Dominions) στις οποίες βασίλευε, μιμόζα γιά την Αυστραλία, ασημένια φτέρη γιά την Νέα Ζηλανδία, φύλλο σφενδάμου γιά τον Καναδά, λωτός γιά την Ινδία, στάχυ, βαμβάκι και γιούτα γιά το Πακιστάν, λωτός και πάλι γιά την Κεϋλάνη και πρωτέα γιά την Νότιο Αφρική.
Το φόρεμα της Στέψης, και δείγματα των κεντημάτων.
Δίπλα, η βεντάλια από φτερά στρουθοκαμήλου, ταρταρούγα και το μονόγραμμα της Βασίλισσας σε διαμάντια. Παραδοσιακό αξεσουάρ Βασιλεύουσας Μονάρχη ή Βασιλικής συζύγου, ήταν δώρο της "Σεβάσμιας συντεχνίας κατασκευαστών ριπιδίων"
Βεβαίως το φόρεμα εξαφανίστηκε τουλάχιστον μέχρι την μέση κάτω από τον βασιλικό μανδύα και την λάμψη των κοσμημάτων του Στέμματος. Έτσι έμεινε το εμπρός μέρος της κατακέντητης φούστας να θυμίζει τις ατελείωτες ώρες αριστουργηματικής κεντητικής.
Τα προσωπικά της κοσμήματα
Το δώρο του πρώτου της θαυμαστή
Χάντρες λάπις λάζουλι σε κλωστή. Δώρο του Σερ Φράνσις Χάμφρις (1879-1971), Βρετανού πρεσβευτή στον τότε Εμίρη του Αφγανιστάν, με σημείωμα του: Ενθύμιο από την Καμπούλ και μιά μάταιη απόπειρα εναρμόνισης με το χρώμα των ματιών της. Από τον ταπεινό της θαυμαστή Φράνσις Χάμφρις, 3/7/1929. Αφγανιστάν.
Διαμαντένια καρφίτσα με το εμβληματικό ρητό της Περικνημίδας
Honi soit qui mal y pense (Ας ντραπεί αυτός που σκέφτεται πρόστυχα)
Δώρο 18ων γενεθλίων, από τους γονείς της, 21/4/1944
Βραχιόλι με ζαφείρια και διαμάντια. Καρτιέ, 1943
21 διαμάντια σε κλιμακούμενο μέγεθος, δωρήθηκαν στην Πριγκίπισσα το 1947 από την Κυβέρνηση της Νοτιοαφρικανικής Ένωσης, γιά τα 21 της χρόνια. Ο κοσμηματοτέχνης της Αυλής Γκάραρντ, τα έδεσε σε περιδέραιο. Το 1952, κόντυνε το περιδέραιο στα 15 διαμάντια και τα έξη με την προσθήκη ενός, έγιναν ταιριαστό βραχιόλι.
Καρφίτσα, καλάθι με λουλούδια. Δώρο των γονέων της το 1944.
Φορέθηκε στην βάπτιση του Πρίγκηπα Καρόλου το 1948. Αγγλικό.
Βραχιόλι-δώρο του συζύγου της, γιά την 5η επέτειο γάμου
Σε σχέδιο του πρίγκηπα Φιλίππου, περιλαμβάνει διαμαντένιο σύμβολο του Β.Ναυτικού, τα εθνόσημα της Ελλάδος και της Δανίας (σταυρός με ζαφείρια και σταυρός με ρουμπίνια) και δύο ρόδα του Γιόρκ με ημιπολύτιμες πέτρες. Μπουσερόν, 1952.
Η τιάρα με τις ακουαμαρίνες της Βραζιλίας
Η Βασίλισσα αγόρασε αυτή την τιάρα το 1956. Το 1971, πρόσθεσε μία σειρά από εντυπωσιακές ακουαμαρίνες, δώρο της κυβέρνησης και του λαού της Βραζιλίας γιά την Στέψη της το 1953, σε αυτή την τιάρα και σε ένα εξ ίσου ογκώδες και εντυπωσιακό περιδέραιο που δεν παρουσιάζεται εδώ. Γκάραρντ,1956.
Η τιάρα με τα ρουμπίνια της Βιρμανίας
Τα σπάνια 96 ρουμπίνια, (μαγικός αριθμός γιά την ευτυχία στην Βιρμανία), δώρο γάμου της Βιρμανίας το 1947, στόλιζαν ένα περιδέραιο. Η Βασίλισσα παράγγειλε αυτή την τιάρα το 1971, όπου τα ρουμπίνια ομαδοποιημένα, παρουσιάζουν πέντε γαρύφαλλα. Γκάραρντ, 1971.
Σε άλλα σημεία της έκθεσης εκτίθενται άλλα παλαιότερα ιστορικά κοσμήματα.
Το περιδέραιο της Βασίλισσας Βικτωρίας γιά το Χρυσό της Ιωβηλαίο (50 χρόνια Βασιλείας,1887). Μαργαριτάρια και διαμάντια.
Τα σκουλαρίκια της Δούκισσας του Γκλώστερ (c.1830). Μαργαριτάρια και διαμάντια.
Το βραχιόλι - δώρο γάμου του Πρίγκηπα Φιλίππου, με το Ελληνικό εθνόσημο από διαμάντια που αφαιρέθηκαν από τιάρα της μητέρας του Πριγκίπισσας Αλίκης της Ελλάδος. Ένα διαμάντι 3 καρατίων και άλλα μικρότερα, από την ίδια τιάρα, έγιναν δακτυλίδι αρραβώνων.
Και βέβαια η τιάρα του γάμου και οι δύο σειρές ιστορικά μαργαριτάρια
Πρωϊνά και βραδυνά σύνολα
Ενδυματολογική διπλωματία και περιοδείες
Το Βασιλικό ουράνιο τόξο
Πολύ νωρίς, η Βασίλισσα συνειδητοποίησε ότι τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο, όσο και στο εξωτερικό, στην Κοινοπολιτεία, ή αλλού, τα πλήθη συνέρρεαν γιά να την δουν.
Εφ' όσον το κοινό κάνει τόσο κόπο γιά να με δει, πρέπει να φαίνομαι από μακρυά, ήταν το συμπέρασμα.
Η λύση ήταν τα έντονα χρώματα και τα καπέλλα που αφήνουν να φαίνεται το πρόσωπο.
Λαμβάνονταν υπ'όψη επίσης η χρωματική παλέττα του περιβάλλοντος χώρου.
Χαρακτηριστική στάθηκε η επιλογή γιά βόλτα στον Σηκουάνα με μπατώ μούς και φόντο το Παρισινό αρχιτεκτονικό όνειρο, όπου ένα φλούο κίτρινο καδμίου την έκανε να ξεχωρίζει από μακρυά, σαν φωτεινή πυγολαμπίδα.
Πρώτη έγνοια βέβαια η διπλωματία. Τα χρώματα, τα σύμβολα, οι θρησκευτικές ευαισθησίες των φιλοξενούντων. Στην είσοδο των τζαμιών, πάντα εμφανιζόταν ως διά μαγείας ένα μακρύ παλτό και μία εσάρπα, αρκετά πολυτελή και ξεχωριστά, μαζί με ένα έξτρα ζευγάρι μεταξωτές κάλτσες.
Στο Βατικανό, όπου οι Καθολικές Βασίλισσες έχουν το προνόμιο να ντύνονται στα λευκά, η Βρετανή μονάρχης και αρχηγός της Εκκλησίας της Αγγλίας, εμφανίζεται στα μαύρα.
Αριστερά επίσημη επίσκεψη στην Σαουδική Αραβία, δεξιά επίσημη επίσκεψη στο Βατικανό,1961.
Ακόμα τότε, με μακρύ φόρεμα, τιάρα με μαντήλα και παράσημα.
Στην επίσκεψή της στο Βατικανό το 2000, η πολιτική της γραμματεία, είχε επιπόλαια προκρίνει μιά χρωματιστή "χαλαρή" πρωϊνή εμφάνιση, καθώς είχε προγραμματίσει μιά ανάλογη φωτογράφιση αργότερα.
Η Αγία Έδρα όμως υπέδειξε αυτή την προσέγγιση, ως ακατάλληλη. Την κατάσταση έσωσε η προσωπική της βοηθός Άντζελα Κέλλυ (Καθολική το θρήσκευμα), η οποία προβλέποντας το ατόπημα, είχε ετοιμάσει ιδίοις εξόδοις όχι ένα, αλλά δύο κατάλληλα και απολύτως όμοια σύνολα. Ένα σε σκούρο μπλέ και ένα σε μαύρο, τα οποία εμφάνισε μόνον όταν το αδιέξοδο έγινε προφανές.
Φωτογραφίες από το βιβλίο: Angela Kelly, "The other side of the coin" Harper Collins Publishers
Ιαπωνία
Ιαπωνία, 1975, πρώτη επίσκεψη Βρετανού Μονάρχη, Νόρμαν Χάρτνελλ.
Στον γαλανό ουρανό μιάς μουσελίνας με μανίκια κιμονό, τρισδιάστατα άνθη κερασιάς υπενθυμίζουν το "σακούρα" (γιορτή ανθοφορίας της κερασιάς στην Ιαπωνία).
Κίνα
Κίνα, 1986, Ίαν Τόμας
Κεντητές ροζ-μωβ Κινέζικες παιωνίες, κάτω από κατακόρυφη "βροχή".
Ιρλανδία, ιστορική επίσκεψη του 2011, Άντζελα Κέλλυ.
Λευκό μεταξωτό με απλικέ λευκά τριφύλλια και Ιρλανδέζικη άρπα σε διαμαντέ κέντημα
Τα πρωϊνά σύνολα
Σκίτσα-δείγματα-λεπτομέρειες
Τα καπέλλα, οι τσάντες, τα παπούτσια
Ο πασίγνωστος πιλοποιός Στέφεν Τζόουνς, είχε περιγράψει την Βασίλισσα ως "Προστάτιδα Αγία"της πιλοποιΐας, καθώς όλη της την ζωή φορούσε καπέλλα, πράγμα που έδωσε νέα ώθηση στα τέλη του 20ου αιώνα σε αυτή την τόσο ιδιαίτερη τέχνη.
Οι ειδικές περιστάσεις
Το σύνολο από ανοιχτοπράσινη οργκάντζα με τα μυγκέ (λουλούδι φετίχ του Κριστιάν Ντιόρ), στον γάμο της Αλεξάνδρας του Κέντ το 1963.
Ο γάμος πήγε περίφημα και ήταν ακριβώς όπως υπόσχεται και το μυγκέ, σύμβολο ευτυχίας.
Ήταν όμως και η αρχή της αντιδημοφιλίας του Ελληνικού Στέμματος, που σε συνδυασμό με πολλούς άλλους παράγοντες, έφερε την πτώση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα το 1967.
Η ενδυματολογική παλίρροια των σίξτις και σέβεντις
Εν αρχή ήν οι Μπήτλς. Ένας νεανικός άνεμος ελευθερίας φύσηξε στην Ευρώπη και στην Αμερική. Το Παρίσι στροβιλίστηκε ανεπανάληπτα τον Μάη του 1968. Η μουσική, η έκφραση και βέβαια τα ρούχα δεν θα ήταν πιά ποτέ τα ίδια.
Δυνατός άνεμος φύσηξε και στα βραδυνά της Βασίλισσας. Απέκτησαν ένα αέρα Καλιφόρνιας, ίσως και κάποια επιρροή Περσέπολης (στις γιορτές της οποίας δεν παρέστη).
Μεσαιωνικό
Υποκίτρινο σύνολο του Νόρμαν Χάρτνελλ με καπέλλο της Σιμόν Μίρμαν, εμπνευσμένο από την εποχή των Τυδώρ, διακοσμημένα με μικρά μαργαριτάρια.
Μίγμα παράδοσης και μοντερνισμού στην τελετή ανακήρυξης του Πρίγκηπα Καρόλου ως Πρίγκηπα της Ουαλίας, στο Κάστρο Κάρναφον το 1969, με επιμέλεια του Λόρδου Σνόουντον, συζύγου της αδελφής της Βασίλισσας (φωτογραφία στα δεξιά Town & Country).
Έθνικ
Αριστερά, σακκάκι από λευκό σουέντ με κεντήματα ιθαγενών Βορειοδυτικών εδαφών, Καναδάς.
Δεξιά, η Βασίλισσα στο Δημαρχείο του Γέλλοουνάϊφ, Βορειοδυτικά εδάφη, Καναδάς 1970. Φορά το σακκάκι των ιθαγενών με λουλουδένιο βραδυνό, μικρή τιάρα με ακουαμαρίνες, το περιδέραιο και τα σκουλαρίκια με τα διαμάντια της Στέψης!
Αργότερα μετά το 1975, το κλασσικό άρχισε να επιστρέφει
Οι βραδυνές εμφανίσεις
Η Βασίλισσα ήταν τόσο οικοδέσποινα, όσο και καλεσμένη σε σημαντικές κρατικές εκδηλώσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και στο εξωτερικό. Η εξωτερική εμφάνιση έπρεπε να είναι επιβλητική, λαμπερή και ξεχωριστή, να ανταποκρίνεται κατά δύναμιν στις προσδοκίες του κοινού.
Ο Νόρμαν Χάρτνελλ, ο Ίαν Τόμας, ο Χάρντυ Αίημις, ήταν κυρίως οι σχεδιαστές που έφεραν σε πέρας το ζητούμενο.
Τα σκίτσα
Τα σκίτσα επέτρεπαν στην Βασίλισσα να διαλέξει την κατάλληλη σημειολογία γιά κάθε επίσημη επίσκεψη. Συχνά ένα σκίτσο φέρει ιδιόχειρη σημείωσή της, ναι-όχι.
Επίσης κάποτε διοχετεύονταν στον Τύπο, ώστε να επικοινωνηθεί κάποια ιδιαίτερη λεπτομέρεια, ή να λάβει τα εύσημα ο σχεδιαστής.
Η μεγάλη αίθουσα με τα βραδυνά
του ιδίου φορέματος γεωμετρικά σχήματα
Κεντητικές δεξιοτεχνίες
Φόρεμα σχεδιασμένο ώστε να εναρμονίζεται με την ταινία του Ολλανδικού παρασήμου
γιά την επίσημη επίσκεψη του 1958. Δύο χρώματα ταφτά και δαντέλλας.
Πορτραίτο γιά την Αυστραλία με φόρεμα κεντημένο με μιμόζες
Πακιστάν Νόβα Σκότια (Καναδάς)
Σε λίγο ήρθε η ώριμη ηλικία και τα Ιωβηλαία
Τα Ιωβηλαία
Η Βασίλισσα ανέβηκε στον Θρόνο το 1952, μόλις 26 ετών και βασίλεψε γιά 70 χρόνια μέχρι το 2022.
Γιόρτασε τα 25, τα 50, τα 60 και τα 70 χρόνια της Βασιλείας της
Τα 25 χρόνια (1977), Αργυρούν Ιωβηλαίο
Φόρεμα και παλτό σε ζωηρό ροζ του Χάρντυ Αίημις, καπέλλο Φρέντερικ Φοξ με κρεμαστά λουλουδάκια-καμπανούλες.
Τα 50 χρόνια (2002), Χρυσούν Ιωβηλαίο
Γαλανό σύνολο του Χάρντυ Αίημις και καπέλλο του Φρέντερικ Φόξ, γιά την Άμαξα της Στέψης προς την Δοξολογία στον Καθεδρικό ναό του Αγίου Παύλου.
Τα 60 χρόνια (2012), Αδαμάντινο Ιωβηλαίο
Μιά σειρά από σύνολα από το πρωϊ, ως το βράδυ σε λευκό με χρυσές και ασημένιες λεπτομέρειες, από την Άντζελα Κέλλυ γιά το Διαμαντένιο Ιωβηλαίο. Η παραπάνω εμφάνιση φορέθηκε στην Βασιλική λέμβο κατά τον εορταστικό διάπλου του Τάμεση.
Φωτογραφία Marc Cuthbert // Getty images
Τα 70 χρόνια, το Πλατινένιο Ιωβηλαίο (5/6/2022)
Σύνολο Στίουαρτ Πάρβιν, καπέλλο Ραίητσελ Τρέβορ-Μόργκαν, δεν εκτίθεται εδώ. Ήταν ένα πράσινο σύνολο στο χρώμα του σμαραγδιού και το καπέλλο στόλιζε ένα μαύρο σημάδι πένθους, γιά τον σύζυγό της Πρίγκηπα Φίλιππο (1921-2021).
Σε τρεις μήνες διόρισε την τελευταία της πρωθυπουργό Λιζ Τράς και μετά δύο μέρες αποχώρησε από τα εγκόσμια.
Κάπου το 1994, μπήκε τον ενδυματολογικό κόσμο της Βασίλισσας η Άντζελα Κέλλυ, ως βοηθός βασιλικής ενδύτριας. Θα έμενε σχεδόν 30 χρόνια δίπλα της ως προσωπική βοηθός, υπεύθυνη των κοσμημάτων και τελικά ως σχεδιάστρια ρούχων και καπέλλων με την δική της ετικέττα. Χωρίς αμφιβολία εκσυγχρόνισε και ομόρφυνε την εικόνα της ηλικιωμένης Βασίλισσας με επιτυχημένες επιλογές υφασμάτων, διακοσμήσεων και σχημάτων καπέλλων.
Αριστερά το σύνολο της Άντζελα Κέλλυ εμπνευσμένο από την πορσελάνη Ουέντζγουντ
Δεξιά μάλλινο παλτό και φόρεμα του Στίουαρτ Πάρβιν, καπέλλο Άντζελα Κέλλυ. Χρήση συλλεκτικής γούνας (η Βασίλισσα δεν αγόραζε πλέον γούνες. Αν χρειαζόταν επαναχρησιμοποιούσε αυτές που ήδη υπήρχαν στις συλλογές).
Το τολμηρό σύνολο του Στίουαρτ Πάρβιν που η Βασίλισσα φόρεσε επανειλημμένα από το 2014 έως το 2020
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Λονδίνου, το 2012
Η εμφάνιση της Bασίλισσας στο πλευρό του Τζέημς Μπόντ και τα εγκαίνια των Αγώνων από την βασιλική αλεξιπτωτίστρια, έχουν αφήσει εποχή.
Αριστερά το φόρεμα της Βασίλισσας και δεξιά η αμφίεση του αλεξιπτωτιστή
Η κεντητή δαντέλλα και το μεταξωτό πλισσέ σατέν, η κουάφ με τα φτερά, όλα σε ροζ του σολωμού, έχουν δουλευτεί με την ίδια επιμέλεια και στις δύο εμφανίσεις. Αλλά η πλάτη του κασκαντέρ είναι ενισχυμένη γιά να αντέξει το αλεξίπτωτο...
Η ζωή και οι προτιμήσεις της μακρυά από τις κάμερες
Ελισάβετ Ουΐντσορ: Αν μπορούσα να επιλέξω, θα ήμουν εκτροφέας αλόγων
Μεταξωτά μαντήλια Λανσέλ, Ερμές, Μπέρμπερυ
Αποχαιρετούμε το ουράνιο τόξο
και τις εξαιρέσεις...
Το σπάνιο "ήσυχο" ταγιέρ Το σπάνιο κομψό μαύρο φόρεμα Το διαφανές αδιάβροχο και
τις διαφανείς ομπρέλλες
Την Μονάρχη
Ο κατάλογος της έκθεσης
Μία λεπτομερής καταγραφή της Βρετανικής ραπτικής και των στελεχών της, που συνεργάστηκαν γιά τις εμφανίσεις της Βασίλισσας. Σχεδιαστές, ανδρορράπτες (tailors), πιλοποιοί, κατασκευαστές παπουτσιών, γαντιών και ριπιδίων.
Φωτογραφίες της επικαιρότητας από το 1926, μέχρι σχεδόν το 2012 με τα ρούχα "εν δράσει", σκίτσα, αλλά και φωτογραφήσεις των πλέον λαμπρών φορεμάτων, στο περιβάλλον τους, δηλαδή σε σημεία των Βρετανικών ανακτόρων, υπέρφορτα από διακόσμηση αλλά και από ιστορία.
Αυτό που ίσως είναι, ή προσπαθεί να διατηρεί η Βρετανική Μοναρχία.
Ένας κόσμος και διάκοσμος Μουσείου εν ζωή.
Φωτογραφίες και κείμενο © Γιάννης Καλλιανιώτης, εκτός όπου αναφέρεται διαφορετικά.
